Ημέρα μνήμης θυμάτων Ολοκαυτώματος

Της Ρεβέκκας Παπαδοπούλου
«Εθνική Ημέρα Μνήμης› για τους Ελληνοεβραίους που βρήκαν τραγικό θάνατο στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί, τα κρεματόρια και τους θαλάμους αερίων κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η 27η Ιανουαρίου τιμήθηκε με ειδική εκδήλωση την περασμένη Τρίτη στο Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη.

Την ημέρα αυτή –που καθιερώνει με ομόφωνη απόφασή της η Βουλή των Ελλήνων ως «Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος»- πριν από 59 χρόνια, οι συμμαχικές δυνάμεις απελευθερώνουν τους τελευταίους έγκλειστους στο ναζιστικό στρατόπεδο Αουσβιτς στην Πολωνία.

«Πολλοί ανάμεσά σας θυμούνται την κατάσταση στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, την αγωνία, τις εκτελέσεις, το μαρτύριο των Εβραίων τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα», τόνισε, αφού καλωσόρισε τους παρευρισκομένους που αψηφώντας τη χιονοθύελλα που έπληξε την νύχτα εκείνη τη Νέα Υόρκη βρέθηκαν στο Προξενείο, ο Γενικός Πρόξενος Δημήτρης Πλατής και αναφέρθηκε στον ορισμό από την Ελληνική Πολιτεία της 27ης Ιανουαρίου ως ημέρας Μνήμης του Ολοκαυτώματος.

Ο ραβίνος Asher Murciano του Sephardic Jewish Center του Φόρεστ Χίλς διάβασε προσευχή στη Ladino (ισπανο-εβραϊκά), ενώ χαιρετισμούς απηύθυναν ο πρόεδρος της Kehila Kedosha Janina (Γιαννιώτικη Συναγωγή της Νέας Υόρκης), Hy Genee και ο κ. Ino Benmayor. Λίγο νωρίτερα, εμφανώς συγκινημένη η κ. Στέλλα Λεβί άναψε το καντήλι στη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος.

Λίγο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Κοινότητες των Σεφαρδιτών και Ρωμανιωτών Εβραίων στην Ελλάδα αριθμούσαν περί τα 80,000 μέλη. Πολυάριθμη η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης –την πόλη αποκαλούσαν «Μητέρα του Ισραήλ»- με περίπου 52,000 μέλη. Λειτουργούσαν την εποχή εκείνη 32 συναγωγές, από τις οποίες οι 31 καταστράφηκαν με τους διωγμούς. Από τους κοντά 46,000 Ισραηλίτες της Θεσσαλονίκης που μεταφέρθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης και τα κρεματόρια, μόνο το 4% επέζησε και επέστρεψε. Ο αφανισμός του εβραϊκού στοιχείου της χώρας σχεδόν ολοκληρωτικός. Εφτανε το 87%.

«Από τη μέρα που το πρώτο τρένο με Ελληνο-εβραίους από τη Θεσσαλονίκη έφτανε στη Γερμανία στις 20 Μαρτίου 1943 μέχρι και το τελευταίο από τη Ρόδο στις 16 Αυγούστου 1944, περίπου 60,000 Ελληνο-Εβραίοι πέρασαν τις πύλες των στρατοπέδων Αουσβιτς –Μπιργκενάου και μόλις 2,000 επέζησαν», ανέφερε χαρακτηριστικά η πρόεδρος της οργάνωσης «Association of Friends of Greek Jewry» και διευθύντρια του Εβραϊκού Μουσείου στο Μανχάτταν, Μάρσια Οικονομοπούλου.

Αναφέρθηκε επίσης στη σημασία της 27ης Ιανουαρίου, μιας ημέρας συμβόλου, όπως είπε, για τον εβραϊκό πληθυσμό της Ελλάδας, καθώς σηματοδοτούσε το «τέλος» του Ολοκαυτώματος, ενώ δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει τόσο την ελληνική κυβέρνηση για την καθιέρωση της Ημέρας Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος, όσο και τον Γενικό Πρόξενο Δημήτρη Πλατή, για τη δυνατότητα και οι Ελληνο-Εβραίοι της Νέας Υόρκης να τιμήσουν την επέτειο αυτή, σε «ελληνικό έδαφος».

«Ελπίζω να είναι αυτό η απαρχή ενός διαλόγου ανάμεσα στους Ελληνες – Εβραίους της χώρας τούτης και στην Ελληνορθόδοξη Αρχιεπισκοπή», σημείωσε η κ. Οικονομοπούλου, ενώ σε δηλώσεις της λίγο αργότερα στη GreekNews, εξήγησε πως οι Ελληνο-Εβραίοι στη Νέα Υόρκη διατηρούσαν άριστες σχέσεις με την Αρχιεπισκοπή Αμερικής και τον πρώην Αρχιεπίσκοπο Σπυρίδωνα, και πως επιθυμούν να διατηρήσουν αυτή τη συνεργασία και σήμερα αλλά και στο μέλλον. Υπογράμμισε δε, τη συγκινητική ομιλία του Αρχιεπισκόπου Δημητρίου στην εκδήλωση, τονίζοντας ότι η ευαισθησία του είναι εγγύηση ότι η συνεργασία αυτή θα είναι εποικοδομητική.

«Τα γεγονότα αυτά είναι χαραγμένα στις καρδιές μας με σίδερο και φωτιά και φέρνουν πάντα δάκρυα στα μάτια», τόνισε ο Αρχιεπίσκοπος Δημήτριος, ξετυλίγοντας αναμνήσεις των παιδικών του χρόνων από τη Θεσσαλονίκη, -όπου μεγάλωσε-, με την έντονη εβραϊκή παρουσία. Με συγκίνηση αναφέρθηκε σε συμμαθητές, παιδικούς φίλους και γείτονες όταν άρχισαν οι διωγμοί σε βάρος τους από τους Γερμανούς κατακτητές με στόχο την εξόντωσή τους.

Η εκδήλωση έκλεισε με την προβολή της ταινίας του Isaac Dostis «Δεν είμαστε μόνοι : Ελληνες Εβραίοι και το Ολοκαύτωμα».