Ομογένεια 2003: Πολλά τα Προβλήματα, λίγες οι λύσεις

Γράφει ο Αποστόλης Ζουπανιώτης
Χρονιά με πολύ λίγες αξιοσημείωτες εξελίξεις ήταν το 2003 για την Ελληνοαμερικανική κοινότητα. Πέραν των καθιερωμένων συνεδρίων των μεγάλων ομοσπονδιών και οργανώσεων και των εκδηλώσεων ρουτίνας, μεταξύ άλλων και της εθνικής παρέλασης στην 5η Λεωφόρο, λίγα είναι τα γεγονότα που αξίζουν να καταγραφούν.

Στον εκκλησιαστικό χώρο γενικά επικρατεί ηρεμία. Επειτα από διετείς διαβουλεύσεις, το Οικουμενικό Πατριαρχείο ενέκρινε το νέο καταστατικό της Ιεράς Αρχιεπισκοπής, που έγινε δεκτό με ελάχιστες αντιδράσεις. Το καταστατικό ως γνωστό ανυψώνει τις επισκοπές σε μητροπόλεις και καθιστά τους μητροπολίτες επαρχιούχους, αντί προέδρους επισκοπών, χωρίς ωστόσο να ικανοποιεί το βασικό αίτημα ο Αρχιεπίσκοπος να εκλέγεται από την εδώ τοπική σύνοδο.

Οι διαμαρτυρίες της OCL και άλλων για το καταστατικό δεν είχαν απήχηση στον κόσμο, ωστόσο, τα μέλη της Ελληνορθόδοξης Αρχιεπισκοπής δείχνουν απάθεια για τα εκκλησιαστικά δρώμενα. Τα οικονομικά της Ιεράς Αρχιεπισκοπής περνούν κρίση, τα ελλείμματα συνεχώς αυξάνουν και πολλές κοινότητες δυστροπούν να πληρώσουν τις λογίες.

Σημαντική εξέλιξη, που πιθανόν να αποβεί σωτήρια για την Ιερά Αρχιεπισκοπή είναι η δημιουργία του νέου κληροδοτήματος για τις διακονίες. Με αρχικό κεφάλαιο 20 εκατομμυρίων δολαρίων και στόχο τη συλλογή 100 εκατομμυρίων.

Το πρόβλημα της έλλειψης ιερέων παραμένει οξύ, με αποτέλεσμα αρκετές κοινότητες να αντιμετωπίζουν προβλήματα. Αυξήθηκε ο αριθμός των φοιτητών στη Θεολογική Σχολή και θετική απήχηση είχε η αναβάθμιση των σχέσεων με ελληνικά θεολογικά ιδρύματα, όμως, τα αποτελέσματα αυτών των σχέσεων θα αργήσουν να γίνουν εμφανή.

Με τα περισσότερα εθνικά θέματα – πλην του κυπριακού – σε ύφεση, το Ελληνικό λόμπι στην Ουάσιγκτον δείχνει δυσκολίες να προσαρμοστεί πλήρως στις νέες συνθήκες. Εγιναν κάποιες προσπάθειες ενημέρωσης παραγόντων της Ουάσιγκτον για την προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 και κυρίως τα μέτρα ασφαλείας, ωστόσο πέραν των κάποιων μεγαλουπόλεων, λίγοι Αμερικανοί γνωρίζουν για τους αγώνες.

Μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Τζορτζ Μπους και τους Αμερικανούς, η επιρροή του Ελληνοαμερικανικού λόμπι στην κυβέρνηση εμφανίζεται μειωμένη. Ο πρόεδρος Μπους στις επαφές του με Ελληνοαμερικανούς μιλά με θέρμη για την Ελλάδα, ωστόσο δεν έχει την ίδια σχέση που διατηρούσε ο Κλίντον με την Ομογένεια. Ρόλο σίγουρα διαδραματίζει η έλλειψη πολλών υψηλόβαθμων Αμερικανών στην κυβέρνηση Μπους, σε θέσεις κλειδιά. Ρόλο επίσης διαδραματίζει και το ενδιαφέρον των ίδιων των Ελληνοαμερικανών φίλων του προέδρου Μπους, για τα ελληνικά θέματα, που σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να συγκριθούν με το ενδιαφέρον των κ.κ. Λεόπουλου, Κατσιματίδη και Τσακόπουλου.

Ανησυχητική, ως φαινόμενο, είναι η προσπάθεια κύκλου ομογενών να λειτουργήσουν ως «αντιλόμπι», κατά τρόπο που θυμίζει εποχές της περιόδου της δικτατορίας. Η προσπάθεια αυτών των κύκλων, – που εκδηλώθηκε με αφορμή κακές αντιδράσεις κάποιων Ελλήνων, κυρίως από παράθυρα τηλεοπτικών εκπομπών, στη διάρκεια του πολέμου,- εμφάνιζε τους Ελληνες ότι λίγο πολύ μισούν τους Αμερικανούς, ανέχονται τρομοκράτες κλπ. Η επιρροή της ομάδας αυτή στην πλατιά Ομογένεια δεν είναι ακόμη μεγάλη, όμως, σε περιόδους κρίσεις, δείχνει ικανή να φέρει σε δύσκολη θέση την Ελλάδα.

Τα συνέδρια των μεγάλων Ελληνοαμερικανικών Ομοσπονδιών και οργανισμών έδειξαν πως παρά τις άριστες των προθέσεων, οι παράγοντες δυσκολεύονται και να κεντρίσουν το ενδιαφέρον της νέας γενιάς, αλλά και να προσαρμώσουν τις δομές και λειτουργίες των οργανισμών τους, ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του 21ου Αιώνα. Το θετικό είναι ότι τουλάχιστον στα λόγια, όλοι μιλούν για την ανάγκη ανανέωσης των οργανισμών μας.

Το ΣΑΕ, μετά το νέο προεδρικό διάταγμα που θα υπογραφεί το Φεβρουάριο, θα πρέπει να αρχίσει να ρίχνει το βάρος της λειτουργίας του στις περιφέρειες. Ειδικά για την Αμερική, το ΣΑΕ θα πρέπει να βρεί τρόπους εμπλοκής στις δραστηριότητές του των οργανισμών που το απαρτίζουν, με πρώτες, την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αμερικής, την ΑΧΕΠΑ, αλλά και τις εθνικοτοπικές ομοσπονδίες των μεγαλουπόλεων.

Στη Νέα Υόρκη, η Ομοσπονδία Ελληνικών Σωματείων έδειξε ότι βρίσκεται σε κρίση, η οποία οφείλεται, τόσο στην ανομοιογένεια και στις διαφορές μεταξύ των ηγετικών της στελεχών, αλλά και της διοίκησης με την αντιπολίτευση, όσο και στα προβλήματα των σωματείων. Οι εθνικοτοπικοί οργανισμοί έχουν κλείσει τον κύκλο της λειτουργίας τους, ως μονάδες οργάνψσης της ελληνικής παροικίας και πλην ελαχίστων εξαιρέσεων (μεγάλων συλλόγων π.χ. Καστοριάς, ή συλλόγων που συσπειρώνουν ομογενών από πολλούς νομούς πχ Κρητικός σύλλογος) οι περισσότεροι είτε αδρανούν, είτε υπολειτουργούν.

Η απόφαση των Νισυριακών συλλόγων να ενωθούν σε ένα μεγάλο σύλλογο και οι προσπάθειες των Χιωτών να βρουν λύσεις στη σημερινή κατάσταση, δίνουν ελπιδοφόρα μηνύματα.

Το θέμα της διατήρησης της ελληνικής γλώσσας, ταυτότητας και πολιτισμού στις ΗΠΑ, συγκινεί την πλειοψηφία της οργανωμένης Ομογένειας. Οι μεγάλες Ομοσπονδίες κι οργανώσεις (ΑΗΙ, Παμμακεδονική, Παγκρητική, Ενωμένα Χιακά Σωματεία) ασχολήθηκαν με το θέμα, πιέζοντας και την Αρχιεπισκοπή Αμερικής και την ελληνική κυβέρνηση να βρουν λύσεις και να λάβουν μέτρα σύντομα. Το διήμερο συνέδριο του Εθνικού Συμβουλίου, στη Νέα Υόρκη, με αποκλειστικό θέμα της ελληνική γλώσσα και παιδεία, ανέδειξε πέραν των καθιερωμένων αναγκαιοτήτων για λήψη μέτρων, μία πρόταση που εφαρμόσθηκε επιτυχώς στην Φλόριδα: Τα «σχολεία τσάρτερ», κάτι σαν «ιδιωτικοποίηση» των ημερησίων σχολείων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής, που θα λειτουργούν σαν εξειδικευμένα δημόσια σχολεία, στα οποία θα διδάσκεται η ελληνική. Το παράδειγμα της Φλόριδας άρχισε ήδη να συζητείται στην Κορόνα και σε κοινότητα του Μπρούκλιν, που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα.

Το θέμα της εκπαίδευσης αναμένεται ότι θα απασχολήσει εντονότερα την Ομογένεια το 2004 και σε επίπεδο Ιεράς Αρχιεπισκοπής και Ελληνικής Πολιτείας, σε συνέχεια των συζητήσεων Δημητρίου – Σημίτη, το Νοέμβριο.